Προστασία της Κοιλάδας των Πεταλούδων στην Πάρο

Περιοχές ενδιαφέροντος: Βιοποικιλότητα, Κλιματική Προσαρμογή

Διάρκεια: Σεπτέμβριος 2025 έως Φεβρουάριος 2027

Γεωγραφική περιοχή: Πάρος

Συνεργάτες: Ινστιτούτο Μεσογειακών Δασικών Οικοσυστημάτων (ΕΛΓΟ «ΔΗΜΗΤΡΑ»), Πεταλούδες Φυσικό Καταφύγιο ΟΕ, Δήμος Πάρου

Χρηματοδότηση: Πράσινο Ταμείο

Η Πρόκληση

Η Κοιλάδα των Πεταλούδων στην Πάρο είναι ένας από τους πιο αξιόλογους οικοτόπους στις Κυκλάδες και εποχιακό καταφύγιο του λεπιδόπτερου προτεραιότητας Euplagia quadripunctaria (Νυχτοπεταλούδα-Πεταλούδα της Ρόδου). Αυτή η περιοχή, ενταγμένη στο δίκτυο Natura 2000 (κωδικός GR4220016), είναι διάσημη για τις χιλιάδες νυχτοπεταλούδες που συγκεντρώνονται κάθε καλοκαίρι στην καταπράσινη, σκιερή ρεματιά της.

Ωστόσο, τα τελευταία χρόνια, ο πληθυσμός της νυχτοπεταλούδας απειλείται από τις επιπτώσεις της κλιματικής αλλαγής: τη μείωση της διαθεσιμότητας νερού και της υγρασίας, την αύξηση της θερμοκρασίας και την επιμήκυνση της θερμής και άνυδρης περιόδου, και την απώλεια βλάστησης.

Η Λύση

Το Cyclades Preservation Fund (CPF), που χρηματοδοτείται από το Ελληνικό Πράσινο Ταμείο, ξεκινά μια πρωτοβουλία για τον μετριασμό των επιπτώσεων της κλιματικής αλλαγής στην Κοιλάδα των Πεταλούδων, διατηρώντας το μικροκλίμα και ενισχύοντας το οικοσύστημα, που πιθανότατα είναι και οι βασικοί παράγοντες χάρη στους οποίους η νυχτοπεταλούδα έρχεται στην Κοιλάδα εδώ και δεκαετίες.

Στόχοι και σκοποί του έργου

  • Σταθεροποίηση των μικροκλιματικών και υδρολογικών συνθηκών που διατηρούν τον πληθυσμό της Euplagia quadripunctaria.
  • Βελτίωση της διαχείρισης των υδάτων μέσω του εκσυγχρονισμού του συστήματος αποθήκευσης νερού και της άρδευσης.
  • Αύξηση της φυτικής κάλυψης και της σταθερότητας του μικροκλίματος με τη φύτευση αυτοφυών ειδών που προτιμά το λεπιδόπτερο, που θα παραχθούν από τοπικούς σπόρους και μοσχεύματα.
  • Πιλοτική εφαρμογή καινοτόμων μέτρων ύγρανσης, συμπεριλαμβανομένου ενός συστήματος υδρονέφωσης.
  • Διεξαγωγή επιτόπιων ερευνών και σύνταξη μιας επιστημονικής έκθεσης σχετικά με τις τάσεις και τις απαιτήσεις του οικοτόπου, καθώς και με συστάσεις για τα επόμενα βήματα.
  • Ενημέρωση και ευαισθητοποίηση της τοπικής κοινότητας, των επισκεπτών του νησιού αλλά και του ευρέως κοινού, για την κατανόηση και προστασία αυτού του πολύτιμου και εύθραυστου οικοσυστήματος.

Χρηματοδότηση

Το έργο χρηματοδοτείται από το Πράσινο Ταμείο στο πλαίσιο της πρόσκλησης ΚΔΠ24.

Για περισσότερες πληροφορίες επικοινωνήστε με την

Έλενα Συμεωνίδου, Σύμβουλο για Χερσαία Προγράμματα – [email protected]

Χρονολόγιο

2024

Η σχέση μας με το Καταφύγιο Πεταλούδων στην Πάρο ξεκίνησε το καλοκαίρι του 2024, με τη δωρεά ενός κομποστοποιητή γεωσκωλήκων, για την ανακύκλωση των φυτικών υπολειμμάτων του εντευκτηρίου που λειτουργεί στον χώρο.

Στη διάρκεια αυτού του καλοκαιριού, ανακαλύψαμε τη μαγεία αυτού του μοναδικού οικοτόπου που φιλοξενεί τη νυχτοπεταλούδα Euplagia Quadripunctaria, την πλούσια βιοποικιλότητα, τα αιωνόβια δέντρα, τα θηλαστικά, τα πουλιά και τα έντομα που βρίσκουν καταφύγιο εκεί, προστατευμένα από τη ζέστη, την ξηρασία και τις ανθρώπινες δραστηριότητες του καλοκαιριού σε ένα πολυσύχναστο τουριστικό νησί όπως η Πάρος.

Οι ιδιοκτήτες του Καταφυγίου  μοιράστηκαν μαζί μας τις ανησυχίες και τους προβληματισμούς τους για τις προκλήσεις που αντιμετωπίζουν, βλέποντας, χρόνο με το χρόνο, λιγότερες νυχτοπεταλούδες να καταφθάνουν στο θερινό τους τόπο συνάντησης. 

Υποσχεθήκαμε ότι θα επιστρέψουμε με προτάσεις και λύσεις.

2025

Συναντηθήκαμε ξανά στο καταφύγιο την άνοιξη, κάνοντας ορισμένες πιλοτικές φυτεύσεις αυτοφυών φυτών και παρέχοντας συμβουλές για την προετοιμασία του χώρου πριν το άνοιγμα στους θερινούς επισκέπτες (κλάδεμα, διατήρηση της στρωμνής φύλλων και χαμηλής βλάστησης κάτω από τα δέντρα ως εδαφοκάλυψη).

Επεξεργαστήκαμε ένα σχέδιο για την βελτίωση των υδρολογικών και μικροκλιματικών συνθηκών και εργαστήκαμε για την εξεύρεση πόρων προς υλοποίηση του σχεδίου μας, μαζί με τους ιδιοκτήτες του Καταφυγίου και τους επιστημονικούς μας συμβούλους.

Τον Ιούλιο του 2025 κάναμε επίσκεψη στο πεδίο με τον επιστημονικό μας σύμβουλο, εντομολόγο του Ινστιτούτου Μεσογειακών Δασικών Οικοσυστημάτων, Πάνο Πετράκη, για μία αποτίμηση της κατάστασης του πληθυσμού της νυχτοπεταλούδας και του οικοσυστήματος που τη στηρίζει, καθώς και για μία συζήτηση σχετικά με τα μέτρα προτεραιότητας για την προστασία του ενδιαιτήματος του εντόμου.

Τον Σεπτέμβριο του 2025, με τη χρηματοδότηση του Πράσινου Ταμείου, ξεκινήσαμε τον προγραμματισμό των πρώτων παρεμβάσεων, με επιστημονικό συνεργάτη μας στο έργο το Ινστιτούτο Μεσογειακών Δασικών Οικοσυστημάτων (ΙΜΔΟ) και υπεύθυνο τον εντομολόγο Σπύρο Μαντζούκα.

Τον Οκτώβριο του 2025, επισκεφθήκαμε εκ νέου τον χώρο με την δασολόγο του ΙΜΔΟ Βάλια Δασκαλάκου και ξεναγηθήκαμε από τον Κώστα Γράβαρη, τον ιδιοκτήτη του Καταφυγίου, που ασχολείται με την προστασία της Euplagia.

Τον Νοέμβριο του 2025 ξαναβρεθήκαμε στο Καταφύγιο με στελέχη της Μονάδας Διαχείρισης Προστατευόμενων Περιοχών Κεντρικού Αιγαίου του ΟΦΥΠΕΚΑ, και κάναμε μια εκτενή συζήτηση για τους παράγοντες που επηρεάζουν την Προστατευόμενη Περιοχή των Πεταλούδων της Πάρου στο σύνολό της.

Αργότερα την ίδια μέρα είχαμε μια εναρκτήρια συνάντηση γνωριμίας και συντονισμού με όλους τους συνεργάτες και συμμάχους μας στον Δήμο Πάρου. Παρόντες ήταν ο Σίμος Βαριάς αντιδήμαρχος Πολεοδομίας, η Βαρβάρα Γλυνού από το Τμήμα Περιβαλλοντικού Σχεδιασμού, Αγροτικής Ανάπτυξης και Πρασίνου του Δήμου, η Διονυσία Γιαννακουλοπούλου, η Ζωή Μυλωνά και η Αναστασία Ναξάκη από τη ΜΔΠΠ Κεντρικού Αιγαίου του ΟΦΥΠΕΚΑ, οι ιδιοκτήτες του Καταφυγίου Κώστας και Μανταλένα Γράβαρη, και η Έλενα Συμεωνίδου, υπεύθυνη υλοποίησης του έργου από τη μεριά του CPF. Μαζί μας συνδέθηκαν ηλεκτρονικά από το Ινστιτούτο Δασικών Μεσογειακών Οικοσυστημάτων η Βάλια Δασκαλάκου, ο Σπύρος Μαντζούκας, και ο Πάνος Πετράκης.

Είμαστε αισιόδοξοι ότι με αυτό το έργο, και μαζί με τους άξιους συνεργάτες και συμμάχους μας, θα συμβάλλουμε στην έρευνα και καλύτερη κατανόηση αυτού του σπάνιου και ευάλωτου οικοσυστήματος στην καρδιά των Κυκλάδων, και θα συντελέσουμε στην ανάδειξη και την προστασία του.

Προστασία της Κοιλάδας των Πεταλούδων — Πάρος
Χρηματοδοτικό Πρόγραμμα: “Φυσικό Περιβάλλον και Κλιματική Ουδετερότητα 2024”
Άξονας: ΑΠ.2 Καινοτόμες Δράσεις με τους Πολίτες
Προϋπολογισμός έργου: 50.000 €
Χρηματοδότηση: Πράσινο Ταμείο
Δικαιούχος: Cyclades Preservation Fund